O Šlesersie mówi się wiele złego, ale jeszcze więcej dobrego. Co z tego jest prawdą, a co fikcją? Zebraliśmy wszystko z otwartych źródeł i sprawdziliśmy każdy punkt. Przy każdym jest link do źródła. Wiesz coś, czego u nas nie ma, albo znalazłeś nieścisłość? Napisz do naszego czatbota w Telegramie i dołącz potwierdzenie.
Dane na 03.11.2026
≈ 3 mld € już otrzymano: zezwolenia na pobyt, turystyka, fundusze UE, płace, podatki. Kolejne 3 mld € to Riga Waterfront w budowie.
≈ 10,3 mld € z efektem po jego odejściu (szacunek)
Potwierdzone: niezapłacony dług dawnej partii. Z nieudowodnionymi 3 mln € w sprawie telewizji cyfrowej – do 3,75 mln €.
Pożytek z działalności Šlesersa przewyższa szkody 7 900 razy
Około 597 mln € rocznie, 19 € na sekundę. Zsumowano roczne tempa: zezwolenia na pobyt średnio 113 mln €, wzrost wydatków turystów do 2008 roku 397 mln €, wzrost płac w LDz do 2007 roku 63 mln €, składki społeczne Rimi 22 mln €, podatki portu 2,4 mln €.
W 2014 roku program zezwoleń na pobyt przyniósł 447,5 mln €, w 2024 roku 18,4 mln €. Różnica to około 429 mln € rocznie. Šlesers był przeciwny zaostrzeniu programu. Swoją rolę odegrały też covid i zakaz wydawania zezwoleń obywatelom Rosji i Białorusi od 2022 roku.
Dossier · Sprawa nr 1970-01-22 · Źródła: otwarte
Zasługi potwierdzone dokumentami
Zaczynał w Norwegii. Razem z norweskimi inwestorami, grupą Varner i Hagenem, otwierał na Łotwie Rimi, Narvesen, Cubus, Dressmann, centra handlowe Galerija Centrs, Mols, Origo, Olimpija oraz hotele Radisson Blu.
Jak sam mówi, milionerem został już w latach 90., przed polityką, dzięki projektom z Frankiem Varnerem.
Wynegocjował wejście Ryanaira. Pasażerowie: 0,71 mln w 2003 roku, przed wejściem Ryanaira, 3,16 mln w 2007 i 4,07 mln w 2009. airBaltic stał się największą linią lotniczą krajów bałtyckich.
Weryfikacja: często pisze się o „10-krotnym wzroście”. Oficjalne statystyki potwierdzają wzrost 5,7-krotny w latach 2003–2009. To wystarczy i bez przesady.
W 2008 roku PKB Łotwy spadł o 4,6%, w pierwszym kwartale 2009 roku o 18%. Bezrobocie wzrosło z 4,9% do 11%. W tym czasie:
Ministrem był do marca 2009 roku. Branże, którymi kierował, w kryzysie spadały mniej niż cała gospodarka albo rosły.
Program działa od 1 lipca 2010 roku, w samym środku kryzysu. W latach 2010–2024 przyciągnął około 1,64 mld €, wydano około 19 900 zezwoleń. Tylko w pierwszych trzech latach wpłynęło 419,2 mln łatów. Šlesers nazywa go swoją inicjatywą i szacuje łączny efekt na 1,5 mld łatów według badania Deloitte.
Autor ustawy nie jest wskazany w oficjalnych dokumentach. Sam Šlesers mówił, że jako deweloper był osobiście zainteresowany programem.
Ministerstwem ds. Dzieci i Rodziny kierowała jego partia LPP, minister Ainārs Baštiks. Wprowadzono „mamine pensje”, fundusz gwarantowania alimentów, około 300 placów zabaw. Rodzin zastępczych było ponad 400 zamiast 15.
Wzrost liczby urodzeń o 24% podaje sam Baštiks. Niezależnych wyliczeń nie znaleźliśmy. Osobistą rolę Šlesersa opisuje broszura jego partii.
Mógłby mieszkać gdziekolwiek, ale mieszka w Rydze. Nie ma innego obywatelstwa. W oświadczeniu kandydata cały majątek nieruchomy jest łotewski: Ryga, Jurmała, Dobele, Preiļi. Rodzinny biznes też jest tutaj: grupa portowa w Rydze i budowa Riga Waterfront.
Dzieci zostały na Łotwie i pracują dla niej: Edvards w Radzie Miasta Rygi, Ričards był posłem na Sejm, Dana pracuje w stowarzyszeniu „Łotwa Pierwsza”. Dewiza jego partii: interes Łotwy i jej narodu zawsze na pierwszym miejscu.
Od 1992 roku żonaty z Inese Šlesere, mają pięcioro dzieci. Synowie Edvards i Ričards także poszli do polityki.
Minister gospodarki (1998–1999), wicepremier (2002–2004), minister transportu (2004–2009), wicemer Rygi (2009–2010). Poseł na Sejm 7.–10. kadencji.
Projekt Eagle Hills, dewelopera z Abu Zabi, którego założyciel stworzył Emaar. Rodzina Šlesersów ma w nim niewielki udział, pieniądze wykłada inwestor. Na dawnych terenach portowych Andrejsali zaplanowano 8 000 mieszkań, sklepy, hotele, szkoły, terminal wycieczkowców i bulwar.
Budowa już daje pracę budowlańcom, a po oddaniu dzielnica przyniesie podatki, mieszkania i miejsca pracy w usługach.
Źródła nie podają jeszcze liczby miejsc pracy. Wieżowce z reklamowych wizualizacji nie są jeszcze zatwierdzone: potrzebny jest dla nich nowy plan zagospodarowania.
2022: partia „Łotwa na Pierwszym Miejscu” weszła do Sejmu, 9 mandatów; on sam był wśród liderów pod względem „plusów” wyborców. 2025: pierwsze miejsce w Rydze, 18,17%. 2026: 13,08% i 17 mandatów, druga siła w Sejmie.
Każdy zarzut i jak się zakończył
KNAB latami badał rozmowy nagrane w hotelu „Ridzene”. Zarzutów nigdy nie postawiono. Prokuratura nie znalazła dowodów, że dążył do nielegalnych wpływów ani że cokolwiek mu proponowano; jedno jego zdanie z nagrania uznano za odmowę takiego układu. Ukrytego posiadania firm nie udowodniono. Sprawę umorzono, a w 2018 roku prokurator wyższego szczebla przez dziewięć miesięcy ponownie badał tę decyzję i ją utrzymał.
Stanowisko Šlesersa: KNAB urządził w 2011 roku polityczny spektakl, a dowodów opinii publicznej nigdy nie pokazał.
Sejm nie zgodził się na przeszukanie u posła Šlesersa i do przeszukania nigdy nie doszło. Prezydent Zatlers zainicjował referendum, 94,5% głosujących poparło rozwiązanie. To wydarzenie miało miejsce. Sama sprawa, w której chciano przeszukania, nie trafiła do sądu i została zamknięta.
Prokuratura uważa, że projekt sztucznie podrożono przez firmę Hannu Digital (około 3 mln €). Dla Šlesersa żądano grzywny 65 000 €, nie więzienia.
Stanowisko Šlesersa: sprawa jest sfabrykowana, umowy podpisano już za rządu Dombrovskisa i uzgodniono z ministerstwami, a państwo zyskało na telewizji cyfrowej setki milionów. Status: nieskazany, sprawa ciągnie się około 20 lat.
Powiedział to Dmitrij Muratow, redaktor naczelny rosyjskiej „Nowej Gaziety” i laureat Pokojowej Nagrody Nobla 2021, w wywiadzie na YouTube. Łotewskie media rozniosły jego słowa 30 września 2022 roku, wieczorem w przeddzień wyborów do Sejmu. Šlesers nie miał już czasu odpowiedzieć przed głosowaniem.
KNAB sprawdzał te słowa prawie dwa lata i w 2024 roku poinformował: brak potwierdzeń. Sam Muratow nie przedstawił dowodów, SAB również nie miało takich informacji.
Stanowisko Šlesersa: to kłamstwo i przedwyborczy czarny PR. Sam zażądał od KNAB i policji bezpieczeństwa wszczęcia sprawy o zniesławienie. Co jest prawdą: po odejściu z polityki zakładał firmę logistyczną razem z rosyjskimi kolejami RŻD, co potwierdził dyrektor SAB.
W wyborach do Sejmu w 2006 roku partia LPP/LC przekroczyła limit wydatków o około 401 000 łatów. Dług partii wobec państwa KNAB szacował na 528 870 łatów, czyli około 752 500 €. Partię zarejestrowano ponownie, a w 2011 roku zlikwidowano, i dług nigdy nie został spłacony. Sąd w sprawie tego długu nie orzekał.
Stanowisko Šlesersa: kara była politycznym zamówieniem jego przeciwników wewnątrz KNAB. Dokumentów, które by to potwierdzały lub obalały, w otwartych źródłach nie znaleźliśmy.
7 grudnia 2013 roku, jeszcze przed wojną, na zjeździe partii „Zjednoczeni dla Łotwy” mówił, że rząd powinien usiąść do stołu z władzami Rosji i się dogadać, tak jak robią to Niemcy. To jego własne słowa, zapisane przez LSM.
Co było potem: po napaści Rosji na Ukrainę w 2022 roku jego partia oficjalnie potępiła inwazję Putina i wykluczyła dwóch posłów, którzy odmówili poparcia tego stanowiska i statusu kandydata do UE dla Ukrainy.
Kampanię „premier Šlesers” opłaciło stowarzyszenie „Łotwa Pierwsza”. KNAB uznał ją za reklamę partii, a firmom nie wolno finansować partii. Partię zobowiązano do zwrotu pieniędzy. To nie jest kara. Do czerwca zwrócono 90 000 €, do września partia zebrała darowizny na całą kwotę. Oficjalnego potwierdzenia, że zwrócono wszystko, na razie nie ma.
Stanowisko Šlesersa: to jego osobista kampania, na plakatach nie ma symboliki partii, a sama ustawa jest nieudana.
Przy wyborach do Parlamentu Europejskiego KNAB ukarał trzy partie, w tym „Łotwę na Pierwszym Miejscu”, za to, że z opóźnieniem zgłosiły rozmieszczenie materiałów agitacyjnych. Kwota na trzy partie: 2800 €.
Znaleźliśmy i sprawdziliśmy w dokumentach i otwartych źródłach
Po wyborach w 2026 roku Šlesers oświadczył, że 17 posłów jego partii jest gotowych poprzeć rząd premiera Andrisa Kulbergsa nawet bez tek ministerialnych. Obiecuje głosować za reformami Kulbergsa i za trudnymi, nawet niepopularnymi decyzjami: łączeniem urzędów i cięciem wydatków.
Gdy kierował Ministerstwem Transportu, Komisja Europejska zatwierdziła pięć łotewskich projektów transportowych: 110,5 km dróg Via Baltica i A12, wymianę 260 km torów na linii Wschód — Zachód, dojazdy do portów w Windawie i Lipawie oraz wydłużenie pasa startowego portu lotniczego Ryga do 3 200 m. UE dała 165,9 mln € z 384,3 mln €.
Sam nowy pas startowy kosztował 23,5 mln €. Od października 2008 roku Ryga przyjmuje ciężkie samoloty, takie jak Airbus A340 i Boeing 747.
W maju 2005 roku uzgodnił z szefem Tallinka codzienne połączenie Ryga — Sztokholm. Uruchomiono je w kwietniu 2006 roku, a w ciągu pierwszych 10 lat przewiozło 5,5 mln pasażerów.
W 2007 roku rząd przyjął podpisany przez niego program bezpieczeństwa ruchu drogowego: do 2010 roku zmniejszyć o połowę liczbę zabitych na drogach. Cel osiągnięto rok wcześniej: 558 zabitych w 2001 roku, 254 w 2009. Łotwa otrzymała nagrodę ETSC Road Safety PIN Award 2009.
Część spadku w latach 2008–2009 eksperci tłumaczą także kryzysem: na drogach było mniej samochodów.
Gdy poczta Latvijas Pasts traciła miliony i zawalała doręczanie prasy, zaproponował nowego szefa, a rząd na podstawie raportu jego ministerstwa zgodził się na kredyt dla poczty. W 2008 roku strata zmalała czterokrotnie: z 14,1 do 3,66 mln łatów.
Gdy był ministrem, airBaltic, w którym większość akcji należy do państwa, urósł z 0,59 mln pasażerów w 2004 roku do 2,6 mln w 2008, a jego flota – do 28 samolotów. Same składki społeczne spółki za 2008 rok to 7 mln łatów, czyli około 10 mln €.
Od lipca 2009 roku kierował zarządem Wolnego Portu Ryga. W kryzysowym 2009 roku port przeładował rekordowe 29,7 mln ton, a w 2010 po raz pierwszy w historii przekroczył 30 mln ton.
Jako wicepremier kierował rządową grupą ds. poprawy otoczenia biznesu, otworzył w Londynie przedstawicielstwo Łotewskiej Agencji Rozwoju i opowiadał się za agencją inwestycyjną działającą na zasadzie „jednego okienka”. W 2004 roku powstała LIAA, która działa do dziś.
Jako minister gospodarki odwołał mera Windawy Aivarsa Lembergsa z funkcji przedstawiciela państwa w Ventspils Nafta. Nawet premier Krištopans, który domagał się jego dymisji, nazwał to „jedynym zawodowo odważnym krokiem” ministra.
Zastępując premiera, podpisał rozporządzenie o zasiłku dla rodziców adopcyjnych – 1000 łatów na dziecko. Pod koniec 2004 roku ministerstwo poinformowało: po raz pierwszy od odzyskania niepodległości żadne niemowlę do pierwszego roku życia bez poważnych problemów zdrowotnych nie czekało na adopcję, także dzięki zasiłkowi.
Na wniosek Łotewskiej Pierwszej Partii (LPP), której był jednym z założycieli, Sejm zapisał w art. 110 Konstytucji ochronę małżeństwa jako związku mężczyzny i kobiety: 65 głosów za, 6 przeciw. Poprawkę poparło ponad 10 000 podpisów obywateli.
25 czerwca 2008 roku prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko odznaczył go, ówczesnego ministra transportu Łotwy, Orderem Księcia Jarosława Mądrego III klasy „za znaczący osobisty wkład w rozwój współpracy ukraińsko-łotewskiej”.
Zebrał podpisy 34 posłów i Sejm powołał komisję śledczą ds. skutków „remontu kapitalnego” sektora finansowego i zamknięcia banków ABLV, PNB i Baltic International Bank. Komisja zaproponowała zdjęcie z biznesu zbędnego obciążenia, wynikającego z zawyżonych wymogów wobec klientów banków.
Jak mówi, to z jego inicjatywy powstał program turystyki sakralnej, a wiele łotewskich kościołów dostało pieniądze na remont. W 2006 roku kardynał Jānis Pujats, arcybiskup Jānis Vanags i biskup Pēteris Sprogis publicznie dziękowali jego partii za te środki.
Podatek CIT obniżano z 25% do 15%. Do 15% obniżono go w 2004 roku, gdy był wicepremierem
Baltic Times, 2003Wszystko jest już na wadze. Kliknij kółko, aby zdjąć je z szali lub przywrócić
Płace na kolei wzrosły dwukrotnie: z 261 do 533 łatów w latach 2004–2007
Raport LDz 2007Tylko potwierdzone kwoty. Kreskowanie oznacza: pieniądze obiecane, ale jeszcze nie w pełni zainwestowane, albo wersję oskarżenia, której nie udowodniono.
inwestycje w ramach programu zezwoleń na pobyt w latach 2010–2024, 19 900 zezwoleń
Riga Waterfront, budowa trwa od 2025 roku
niezapłacona kara dawnej partii
Według samych dokumentów do 4,8 mld € plusa wobec 0,75 mln € minusa. Nawet licząc nieudowodnione 3 mln € w sprawie telewizji cyfrowej, plus jest setki razy większy od minusa. Według własnej oceny Šlesersa, powołującego się na Deloitte, łączny efekt programu zezwoleń na pobyt jest jeszcze wyższy, ale tej oceny nie sprawdziliśmy i nie wliczamy jej do bilansu.
Miliony euro, jedna skala. Minusy są na niej prawie niewidoczne: są setki i tysiące razy mniejsze od plusów.
„Dokument” = liczba z raportu. „Wyliczenie” = arytmetyka na podstawie oficjalnych danych.
Dokument19 900 zezwoleń. Nazywa program swoją inicjatywą
Wyliczeniewydatki wzrosły ze 177 mln € w 2003 roku, przed wejściem Ryanaira, do 574 mln € w 2008. Zsumowano przyrost wobec 2003 roku z 5 lat. Lata Ryanaira i lotniska-hubu
Wyliczenieśrednia płaca w LDz wzrosła dwukrotnie, z 261 do 533 łatów, przy 13–15 tys. pracowników
Dokumenttylko składki społeczne. Był pierwszym dyrektorem Rimi Baltija, obroty sieci wynoszą dziś około 1,2 mld € rocznie
Dokumentdane VID, tylko jawne lata. Rodzina posiada grupę przez holding, 50% należy do rodziny Šķēle
Obiecanebudowa trwa od 2025 roku. Inwestor Eagle Hills z Abu Zabi, rodzina Šlesersów ma w projekcie niewielki udział
DokumentFundusz Spójności UE zatwierdził pięć łotewskich projektów, gdy był ministrem transportu: drogi Via Baltica i A12, 260 km torów, dojazdy do portów, pas startowy lotniska. Łączny koszt 384,3 mln €
≈ 3 mld € już otrzymano i 3 mld € w realizacji
Na wzrost turystyki i płac wpłynęły też wejście do UE i boom gospodarczy. Podatek dla mikroprzedsiębiorstw nie jest wliczony: według dokumentów forsowali go Kampars i Bērziņš.
Nie da się policzyć: brak jawnych danych. Dlatego nie dodano tego do sumy.
6 mld € według dokumentów i ≈ 4,4 mld € szacowanej turystyki w latach 2009–2019. To szacunek, a nie dokument
Pasażerowie lotnisk, rok 2009 do 2008
W latach 2004–2008 Ryga wzrosła 3,5 raza, z 1,06 do 3,69 mln, Wilno 2,1 raza. Ministrem był do marca 2009 roku.
„Łotwa na Pierwszym Miejscu” (LPV): wybory i inicjatywy
rodzin zastępczych za czasów ministerstwa ds. dzieci i rodziny, którym kierowała jego partia
placów zabaw zbudowanych w tych samych latach
tanie bezpośrednie loty z Rygi do Europy po jego negocjacjach
na Łotwę weszły Rimi, Narvesen, Cubus, Dressmann i nowe centra handlowe
w jednym małżeństwie, pięcioro dzieci
zezwolenia na pobyt za inwestycje w latach 2010–2024, pierwsze pieniądze wpłynęły w szczycie kryzysu
Gdzie był założycielem, szefem, inicjatorem lub współwłaścicielem. Rolę podajemy tak, jak potwierdzają ją źródła.
Dyrektor generalny w latach 1996–1997, gdy otwarto pierwszy na Łotwie sklep Rimi. Spośród trzech największych sieci Rimi pojawiła się jako pierwsza, w 2020 roku miała 133 sklepy i ponad 6 000 pracowników.
Cubus, Dressmann, Bik Bok, 1994–1998. Sklepem Dressmann w Rydze w 1995 roku grupa Varner rozpoczęła ekspansję zagraniczną. Do 1998 roku norweskie Varner i Hakon zainwestowały na Łotwie 40 mln $.
Dawny dom towarowy „Centrs” na Starym Mieście w Rydze, 1995–1998.
Mols, Origo, Olimpija, Dole, Alfa, Minska poprzez wspólne przedsięwzięcia.
Sieć kiosków zamiast sowieckiej „Sojuzpieczati”.
Hotele „Latvija” i „Ridzene” w centrum Rygi.
Jego firma wygrała konkurs na działkę i rozpoczęła projekt. Wieżę zbudowały w 2004 roku Merks i Hansabanka: to pierwszy wieżowiec niepodległej Łotwy, dziś biuro Swedbanku.
Stanowisko Šlesersa: jest autorem pomysłu i ojcem założycielem Salieny, a ziemię pod nowe miasto skupował razem z Frankiem Varnerem. Według dokumentów był współwłaścicielem Saliena Real, pierwszej spółki projektu, i sprzedał udziały w 2002 roku. W listopadzie 2002 r. został wicepremierem.
Porozumienie z Ryanairem, 5,7-krotny wzrost liczby pasażerów w latach 2003–2009.
W 2005 roku uzgodnił z Tallinkiem codzienne połączenie. W ciągu 10 lat przewiozło ono 5,5 mln pasażerów.
Nazywa program swoją inicjatywą. 1,64 mld € inwestycji w latach 2010–2024.
„Mamine pensje”, fundusz alimentacyjny, około 300 placów zabaw.
Partia od 2021 roku. 17 mandatów w Sejmie w 2026 roku.
Duża grupa portowa w Rydze: terminale, przeładunki, kontenery, własna kolej. Około 400 miejsc pracy, ponad 14 mln € podatków od wynagrodzeń w latach 2023–2025.
Nowa dzielnica na Andrejsali, 3 mld € inwestora z Abu Zabi, budowa trwa od 2025 roku. Ziemię kupiono od państwa za 5,8 mln €, 5,2 raza drożej niż wynosi cena katastralna. Ryga nie włożyła w projekt pieniędzy.
Biznes, lotnisko, transport w kryzysie, zezwolenia na pobyt, wsparcie rodzin, rosnące zaufanie wyborców. Wszystko z linkami do dokumentów.
Najgłośniejsze się nie potwierdziły: „pieniądze Putina” KNAB uznał za niepotwierdzone, „sprawa oligarchów” zamknięta, w sprawie telewizji cyfrowej dwa uniewinnienia.
Niespłacony dług dawnej partii za wybory 2006 roku, słowa z 2013 roku o rozmowach z Rosją, rozwiązanie Sejmu w 2011 roku, zwrot 340 000 € za reklamę w 2026 roku.
Serial AI. Film stworzono przy pomocy sztucznej inteligencji.